Διαδικασία Κατοχύρωσης
Εμπορικού Σήματος
Η διαδικασία περιλαμβάνει τουλάχιστον εννέα στάδια, καθένα από τα οποία απαιτεί εξειδικευμένη νομική κρίση. Αναλύουμε τον πλήρη κύκλο ζωής ενός trademark – από τον αρχικό έλεγχο μέχρι τους μεταγενέστερους κινδύνους.
Έλεγχος απόλυτων λόγων απαραδέκτου
Absolute Grounds of Refusal
Πριν καταθέσετε την αίτηση εμπορικού σήματος (δήλωση κατάθεσης σήματος) είναι απαραίτητος ένας ενδελεχής έλεγχος απόλυτων λόγων απαραδέκτου από έναν εξειδικευμένο δικηγόρο εμπορικών σημάτων (άρθρο 4 του νόμου 4679/2020 για το εθνικό εμπορικό σήμα και άρθρο 7 Κανονισμού 2017/1001 ΕΕ για το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης).
Ο προηγούμενος έλεγχος των απόλυτων λόγων απαραδέκτου από δικηγόρο εξειδικευμένο στα εμπορικά σήματα είναι αναγκαίος, διότι κατά τη διαδικασία κατοχύρωσης ένας υπάλληλος (ο Εξεταστής) του αρμόδιου Γραφείου – π.χ. του ΟΒΙ για ελληνικό εθνικό σήμα ή του EUIPO για ενωσιακό σήμα – θα ελέγξει ακριβώς αυτούς τους απόλυτους λόγους. Αν συντρέχει έστω κι ένας από αυτούς, η δήλωση σήματος θα απορριφθεί, ακόμα και αν δεν συντρέχει καμία απολύτως σύγκρουση με άλλο σήμα ή δικαίωμα.
Οι λόγοι απόλυτου απαραδέκτου ορίζονται στο άρθρο 4 του νόμου 4679/2020. Οι έννοιες που αναφέρονται εκεί – τι είναι περιγραφικό και τι όχι, τι διαθέτει διακριτική ικανότητα, τι είναι αντίθετο στην καλή πίστη ή στα χρηστά ήθη, πότε συντρέχει επίκτητη διακριτική ικανότητα – καθορίζονται από την πρακτική και τη νομολογία κυρίως του Δικαστηρίου της Ε.Ε. και του EUIPO. Η ελληνική νομολογία ακολουθεί αυτές τις κρίσεις.
Οι τάσεις στο δίκαιο των εμπορικών σημάτων βρίσκονται υπό συνεχή διαμόρφωση. Σε αρκετά ζητήματα, εκείνο που ίσχυε πριν από κάποιο διάστημα δεν ισχύει σήμερα. Η συνεχής ενημέρωση του δικηγόρου εμπορικών σημάτων και η αποκλειστική ενασχόλησή του με τον τομέα είναι απαραίτητη για την επιτυχή έκβαση της υπόθεσής σας.
Έλεγχος διαθεσιμότητας σήματος
Trademark Availability Search · Relative Grounds
Ο Εξεταστής κατά την έρευνα για τους απόλυτους λόγους απαραδέκτου δεν εξετάζει τυχόν προγενέστερα δικαιώματα άλλων και την τυχόν σύγκρουση με αυτά. Αυτό αφορά μια άλλη κατηγορία απαραδέκτων: τους σχετικούς λόγους απαραδέκτου (άρθρο 5 του νόμου 4679/2020 για το εθνικό σήμα και άρθρο 8 του Κανονισμού 2017/1001 ΕΕ για το σήμα Ε.Ε.).
Πριν την κατάθεση οποιασδήποτε δήλωσης, διενεργείται πλήρης αναζήτηση και διευρυμένος έλεγχος σε περισσότερες βάσεις δεδομένων (μητρώα εμπορικών σημάτων, επωνυμιών, διακριτικών τίτλων κτλ.). Διαφορετικά μητρώα μας ενδιαφέρουν ανάλογα με το είδος του σήματος – για παράδειγμα, αν πρόκειται για εμπορικό σήμα της Ε.Ε., ελέγχονται και τα προγενέστερα εθνικά σήματα Πολωνίας, Γερμανίας, Ολλανδίας κλπ., ώστε αν εντοπιστεί σύγκρουση να προταθούν κατάλληλες τροποποιήσεις.
Σε αυτό το στάδιο ελέγχουμε τυχόν παρόμοια ή ταυτόσημα trademarks που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σύγκρουση και, ως εκ τούτου, σε απόρριψη της αίτησης ή, ακόμα χειρότερα, σε ακύρωση του σήματος στο μέλλον – ακόμη και αν αρχικά έχει καταχωριστεί επιτυχώς.
Το αν ένα σήμα μοιάζει με κάποιο άλλο, πόσο πρέπει να μοιάζει, πόσο ομοιάζουν τα προϊόντα και οι λοιποί παράγοντες, αποτελούν νομικά ζητήματα για τα οποία είναι κρίσιμη η νομολογία των ευρωπαϊκών δικαστηρίων. Είναι λάθος και επικίνδυνο να βασιζόμαστε στην προσωπική μας αντίληψη ή σε μη εξειδικευμένο επαγγελματία.
Στην ελληνική επιστήμη, ο Γιάννης Ψαράκης έχει συγγράψει τη μονογραφία «Ο κίνδυνος σύγχυσης στο δίκαιο του σήματος», όπου αναλύονται διεξοδικά οι σχετικοί κανόνες. Εκδόθηκε το 2021 από τη Νομική Βιβλιοθήκη και παραπέμπουν σε αυτήν άρθρα και μελέτες στην ημεδαπή.
Επιλογή κλάσεων Νίκαιας
Nice Classification
Κάθε αίτηση εμπορικού σήματος – είτε αφορά brand name, λογότυπο, επωνυμία ή διακριτικό τίτλο – συνδέεται απαραίτητα με συγκεκριμένες κλάσεις της Ταξινόμησης της Νίκαιας, του διεθνούς συστήματος ταξινόμησης προϊόντων και υπηρεσιών.
Συνολικά προβλέπονται 45 κλάσεις. Οι κλάσεις 1–34 αφορούν προϊόντα (π.χ. Κλάση 25: Ενδύματα, υποδήματα) και οι κλάσεις 35–45 αφορούν υπηρεσίες (π.χ. Κλάση 42: Τεχνολογικές υπηρεσίες, σχεδιασμός λογισμικού).
Η επιλογή κλάσεων αποτελεί κρίσιμο νομικό ζήτημα. Η υπερβολικά ευρεία δήλωση μπορεί να οδηγήσει σε περιττά έξοδα, αυξημένο κίνδυνο ανακοπών και αιτήσεις ακυρότητας. Αντίθετα, μια δήλωση με περιορισμένο πεδίο αφήνει ακάλυπτες βασικές δραστηριότητες, με αποτέλεσμα η κατοχύρωση να μην παρέχει ουσιαστική προστασία.
Υποβολή αίτησης & παράβολα
Filing & Fees
Η κατοχύρωση εμπορικού σήματος ξεκινά με την υποβολή αίτησης στον αρμόδιο φορέα, ανάλογα με το εύρος προστασίας: ΟΒΙ για Ελλάδα, EUIPO για Ευρωπαϊκή Ένωση, ή WIPO/εθνικά γραφεία για άλλες χώρες.
Η ηλεκτρονική δήλωση αποτελεί πλέον τον σχεδόν ανεξαίρετο κανόνα – είναι πιο οικονομική, άμεση και παρέχει τα ίδια πλεονεκτήματα με την έγχαρτη. Με την υποβολή εξασφαλίζεται άμεσα ημερομηνία κατάθεσης και, άρα, δικαίωμα προτεραιότητας από την ίδια μέρα.
Το δικαίωμα προτεραιότητας είναι κρίσιμο: αν τρίτος αποκτήσει δικαίωμα ακόμη και μία ημέρα νωρίτερα, υπερισχύει σε περίπτωση σύγκρουσης. Για αυτό η άμεση υποβολή έχει ουσιαστικό νόημα.
Προσοχή στη βιαστική κατάθεση. Σοβαρός έλεγχος δεν γίνεται σε μία ή δύο ημέρες. Μια πρόχειρη κατάθεση μπορεί να μην φανερώσει αδυναμία στους πρώτους μήνες, αλλά θα μεταφέρει τις πλημμέλειές της στο μέλλον – με αρχική απόρριψη, ανακοπή, μελλοντική ακύρωση ή αγωγές αποζημίωσης.
Μια προσεκτική κι επιμελημένη αρχή στη ζωή του εμπορικού σήματος είναι πάντα προς το συμφέρον της επιχείρησης. Η «οικονομική κατοχύρωση» αποδεικνύεται συχνά επιλογή που συνοδεύεται από πολλαπλάσια κόστη με την πάροδο του χρόνου.
Εξέταση από τον Εξεταστή
Examination
Όταν ολοκληρωθούν οι ενέργειες από την πλευρά σας, η αίτηση εξετάζεται από το αρμόδιο γραφείο διανοητικής ιδιοκτησίας. Αν καταθέσατε αίτηση για εθνικό σήμα, την εξετάζει ένας υπάλληλος του ΟΒΙ (ο Εξεταστής).
Ο Εξεταστής εξετάζει αποκλειστικά τους απόλυτους λόγους απαραδέκτου. Δεν διενεργεί συνολικό έλεγχο – για παράδειγμα, δεν ερευνά τυχόν συγκρούσεις με προγενέστερα όμοια σήματα. Αν εντοπίσει απόλυτο λόγο απαραδέκτου, θα σας ενημερώσει ηλεκτρονικά και θα απευθύνει αντιρρήσεις. Μπορείτε να καταθέσετε υπόμνημα – αν δεν το κάνετε ή αν δεν γίνει δεκτό, η αίτηση απορρίπτεται. Τα παράβολα δεν επιστρέφονται.
Ακόμα και αν ο Εξεταστής κάνει δεκτό το σήμα σας, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν προσβάλλει άλλο δικαίωμα. Ο εξεταστής δεν έχει αρμοδιότητα να ελέγξει κίνδυνο σύγχυσης ή προσβολή φήμης. Αν στη συνέχεια ο δικαιούχος άλλου δικαιώματος το επιθυμεί, μπορεί να στραφεί εναντίον σας – ακόμη και χρόνια αργότερα – και να ζητήσει ακύρωση του σήματος, ανάκληση προϊόντων και αποζημίωση.
Μάλιστα, ούτε η κρίση του Εξεταστή επί των απόλυτων λόγων είναι τελειωτική. Κάλλιστα μπορεί ο έλεγχος να μην έχει γίνει σωστά και, παρά την αποδοχή του σήματος, τρίτος (π.χ. ανταγωνιστής) να καταθέσει αίτηση διαγραφής του – π.χ. λόγω περιγραφικότητας. Τέτοιες υποθέσεις δεν είναι σπάνιες και δικάζονται καθημερινά.
Το επίπεδο υπηρεσιών που λαμβάνουμε από τον επαγγελματία μας δεν εξακριβώνεται κατά την αποδοχή της δήλωσης, αλλά από την απροβλημάτιστη διαδρομή του σήματος μέσα στα χρόνια – χωρίς διενέξεις – και από την αποτελεσματική προβολή του έναντι μελλοντικών ανταγωνιστών.
Δημοσίευση & ανακοπή
Publication & Opposition
Εάν ο Εξεταστής κρίνει ότι δεν συντρέχει απόλυτος λόγος απαραδέκτου, το σήμα δημοσιεύεται. Τρίτοι έχουν την ευκαιρία να υποβάλουν ανακοπή (opposition) εντός συγκεκριμένης προθεσμίας – στον ΟΒΙ και στον EUIPO είναι 3 μήνες.
Οι τρίτοι μπορούν να βασίσουν την ανακοπή τους σε όλους τους λόγους απαραδέκτου: είτε σε απόλυτους (επικαλούμενοι ότι ο εξεταστής έπρεπε να μη δεχθεί την αίτηση) είτε σε σχετικούς – αυτούς που δεν εξέτασε ο εξεταστής.
Η ανακοπή εξετάζεται από συγκεκριμένη επιτροπή σε κάθε γραφείο: στον ΟΒΙ από τη ΔΕΣ, στον EUIPO από το Τμήμα Ανακοπών (Opposition Division).
Στην Psarakis Trademarks σημαντικός όγκος υποθέσεων που χειριζόμαστε αφορά στο στάδιο ανακοπών (είτε ενώπιον του ΟΒΙ είτε ενώπιον του EUIPO) με επιτυχή έκβαση ακόμη και στις πλέον απαιτητικές υποθέσεις.
Καταχώριση & πιστοποιητικό
Registration ®
Εφόσον δεν υπάρξουν ανακοπές εντός του τριμήνου ή αυτές απορριφθούν, το εμπορικό σήμα καταχωρίζεται επίσημα και εκδίδεται πιστοποιητικό.
Με δυνατότητα ανανέωσης
Ανά νέα δεκαετία
Το δικαίωμα σε εμπορικό σήμα μπορεί να υπάρχει επ' αόριστον. Αυτό είναι πλεονέκτημα του εμπορικού σήματος έναντι άλλων δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας (π.χ. βιομηχανικό σχέδιο ή ευρεσιτεχνία), που είναι περιορισμένης χρονικής ισχύος.
Η ανανέωση πραγματοποιείται με αίτηση του δικαιούχου κατά το τελευταίο εξάμηνο της δεκαετούς προστασίας, ηλεκτρονικά. Σε περίπτωση μη ανανέωσης, η προστασία παύει αυτοδικαίως.
Υπάρχει grace period 6 μηνών μετά τη λήξη, με αυξημένο τέλος κατά 50%. Στην περίπτωση αυτή, ο δικαιούχος δεν μπορεί να αντιτάξει το σήμα του έναντι δικαιωμάτων που τυχόν γεννήθηκαν στο μεσοδιάστημα.
Η διαδικασία ανανέωσης είναι απλή και, σε αντίθεση με την αρχική καταχώριση, είναι σχετικά ασφαλές να γίνεται από την ίδια την επιχείρηση ή από μη εξειδικευμένο δικηγόρο, αφού ο βασικός έλεγχος έχει ήδη γίνει.
Κίνδυνοι λόγω ελλιπούς ελέγχου
Post-registration risks
Ακόμα και μετά την καταχώριση, το σήμα μπορεί να ακυρωθεί. Τρίτοι μπορούν να ζητήσουν ακύρωση, ανάκληση προϊόντων ή αποζημίωση, ακόμη και χρόνια αργότερα. Αυτό συμβαίνει τόσο βάσει σχετικών λόγων (κίνδυνος σύγχυσης, προσβολή φήμης) όσο και βάσει απόλυτων (π.χ. περιγραφικότητα).
Ακύρωση σήματος
Διαγραφή από τα μητρώα, απώλεια αποκλειστικού δικαιώματος.
Αγωγή αποζημίωσης
Χρηματική υποχρέωση προς τον δικαιούχο προγενέστερου δικαιώματος.
Ανάκληση προϊόντων
Απόσυρση από την αγορά, διαφημιστική απαξίωση, απαγόρευση χρήσης.
Γιατί μετράει ο αρχικός έλεγχος
Το επίπεδο των υπηρεσιών δεν αξιολογείται κατά τη λήψη πιστοποιητικού. Αξιολογείται από την απροβλημάτιστη διαδρομή του σήματος χωρίς δικαστικές και εξώδικες διενέξεις, και από την αποτελεσματική προβολή του έναντι μελλοντικών ανταγωνιστών. Το ζητούμενο: όταν χρειαστούμε το σήμα, αυτό να αποτελεί όπλο ακριβείας – όχι «χάρτινο σπαθί».
Μεταβίβαση εμπορικού σήματος
Trademark Assignment
Η μεταβίβαση εμπορικού σήματος είναι, κατά κανόνα, μια απλή διαδικασία. Κατοχυρώνοντας εμπορικό σήμα, μπορείτε με νομικά ασφαλή τρόπο να μεταβιβάσετε ή να παραχωρήσετε τη χρήση συγκεκριμένης ένδειξης, ήχου κλπ.
Εκτός από το καταχωρισμένο εμπορικό σήμα, μπορεί να μεταβιβαστεί και η αίτηση δήλωσης σήματος (δηλαδή πριν καν τη δημοσίευση ή την καταχώρισή του). Επίσης, η μεταβίβαση μπορεί να αφορά μόνο μέρος των διακρινόμενων προϊόντων ή υπηρεσιών.
Καταχώριση ή κατοχύρωση;
Στο διαδίκτυο συναντά κανείς και τις δύο έννοιες. Τυπικά ο όρος που αναγνωρίζει ο νόμος είναι η καταχώριση (registration) – έτσι ορίζεται στο άρθρο 2 του νόμου 4679/2020.
Η καταχώριση επέρχεται είτε με την παρέλευση τριμήνου από τη δημοσίευση, εφόσον δεν έχει ασκηθεί ανακοπή, είτε, εφόσον έχει ασκηθεί, με την παρέλευση τριμήνου από την τελεσιδικία της απόφασης που απορρίπτει την ανακοπή.
Για κατοχύρωση μπορούμε να μιλάμε υπό την έννοια ότι κατοχυρώνεται κάποιο δικαίωμα.
Ξεκινήστε με σωστό νομικό έλεγχο
Ζητήστε αξιολόγηση πριν από οποιαδήποτε κατάθεση. Η αρχική επένδυση σε σωστό έλεγχο αποτρέπει πολλαπλάσια κόστη στο μέλλον.
Επικοινωνία